Posted in İnteriyer Dizayn

Le Corbusier


Mimarlık, mimar olan, olmayan pek çok kişi tarafından, birçok kez, çok değişik biçimlerde tanımlanmıştır. Bu tanımların kimileri daha nesnel, işlevsel, kimileri ise daha öznel,  şiirseldir. Örneğin, Alvar Aalto’ya göre “Mimarlık, değersiz bir tuğlanın, altın bir  tuğlaya dönüşmesi”, Ludwig Mies van der Rohe’ye göre “Çağın mekansal terimlerle ortaya  konmuş istemi”, Hans Hollein’a göre “İnsanın bedeniyle ve ruhuyla kendini anlatması”,  Auguste Perret’ye göre “Mekanı düzenleme sanatı”dır.

Şu mimarlık tanımları ise sırasıyla bir şoföre, bir marangoza, bir ev hanımına aittir:  “Mimarlık yaratıcılık demektir”, “İnşaatın veya herhangi bir şeyin projesini çizme veya  yaratmadır”, “Mimarlık proje çizmektir.” Le Corbusier’nin Vers une architecture adlı  kitabında yer alan mimarlık tanımı ise şöyledir: “Işık altında biraraya getirilen  kütlelerin, ustalıklı, doğru ve görkemli oyunu.”

Daha sonra şöyle sürdürür sözlerini Corbusier: “Gözlerimiz biçimleri ışıkta görmek için  yaratıldılar; gölgeler ve ışık, biçimleri ortaya çıkarırlar; küpler, koniler, silindirler  ve piramitler, ışığın gereğince ortaya çıkardığı çok önemli asal geometrik biçimlerdir.” Yukarıdaki tanım, 1728 doğumlu ütopyacı Fransız mimar Étienne-Louis Boullée’nin 18.  yüzyılın son çeyreğinde yazdığı, ama ancak 20. yüzyılın ortasında, 1953 yılında  yayımlanabilen bir yazısındaki mimarlık tanımının hemen hemen aynısıdır.

Öte yandan, Boullée, o yazısında “Mimarlığın etkileri ışıkla ortaya çıkar” dedikten  sonra, bu sanatın ilkelerinin küp, piramit, küre gibi simetrik, düzgün cisimlerde  yansıdığını, bunların en yetkin mimari biçimler olduklarını ileri sürer ki, Le  Corbusier’de de aynı savla karşılaşmaktayız.

Öte yandan, 1906 yılında, yani Le Corbusier   9 yaşındayken vefat etmiş olan ünlü ressam  Cézanne’ın da “Doğadaki her şey, küre, koni ve silindire göre biçimlendirilmiştir. İnsan  bu yalın biçimlerle resim yapmayı öğrenmelidir” dediğini biliyoruz.

Le Corbusier, hala daha eski malzemeleri, eski biçimleri, eski yöntemleri kullanarak  binalar yapan mimarların yanlış yolda; çağdaş gereksinmeleri, toplumdaki, bilimdeki,  teknolojideki gelişmeleri, yenilikleri dikkate alarak  tasarlayıp üretenlerin doğru yolda  olduklarını ileri sürer.  Bütün bu olayların onun kişisel yaşamında önemli bir yeri  olabilir.

“Mimarlar, okulda öğretilen sınırlı bilgilerle yetinerek, yeni inşa kurallarını bilmeden  yaşıyorlar ve anlayışlarını, öpüşmek üzere olan güvercin süslemelerinin ötesinde,  bilinçli olarak geliştirmiyorlar. Öte yandan, yolcu gemilerini yapan yürekli ve bilgili  kişiler,katedrallerin, yanlarında küçücük kaldığı saraylar yapıyorlar, sonra da, bunları  suya atıp yüzdürüyorlar. […] Mimarlık gelenek ve göreneklerin arasında boğuluyor

Le Corbusier’nin bu bağlamda yalnızca mimari değil, daha başka tasarımlarında, otomobillere, gemilere, yollara, uçaklara da değindiğini; onların tasarımını, yapımını da  binaların tasarımı ve yapımıyla kıyasladığını; kitabında onlarla ilgili bölümlerin de  bulunduğunu hemen belirteyim. Şu sözler, Bir Mimarlığa Doğru’nun uçaklara ayrılmış olan bölümünde yer almaktadır: “Uçağın verdiği ders, sorunun ortaya konmasına ve çözülüp  gerçekleşmesine yer veren mantıkta yatar.  Konut sorunu henüz ortaya konmamıştır. Günümüz mimarlığı, gereksinmelerimize artık karşılık vermemektedir.”

Le Corbusier’nin bu yaklaşımı hayli ilginçtir, ama aynı oranda özgün değildir; çünkü daha  önceleri, Greenough, Fergusson, Viollet-le-Duc, Perret, Baudot gibi mimarlar, birtakım  tutucu meslektaşlarının tasarladıkları binalar ile ilerici mühendislerin tasarladıkları  ulaşım araçlarını kıyaslamışlar ve ikincilerin daha doğru davrandıklarını söylemişlerdir.

Viollet-Le-Duc, 1863’te, yani Bir Mimarlığa Doğru’dan tam 60 yıl önce yayımlanmış olan  Mimarlık Üzerine Söyleşiler adlı yapıtında, konuyu son derece açık seçik bir biçimde  ortaya koyan şu satırları kaleme almıştır: “Gemi mimarları ve makine mühendisleri, bir  gemi ya da bir lokomotif yaparken, XIV. Louis zamanından kalma bir teknenin ya da atlı  arabaların biçimini almıyorlar, gözleri başka bir şey görmeksizin,  yeni ilkelere  uyuyorlar.”

Daha gerilere gidip, daha eskilerin izini sürdüğümüzde ise heykeltıraş Horatio Greenough  ile karşılaşırız. İlk ABD Başkanı George Washington’ın çıplak bir heykelini yapmış, daha  da ilginci, bu yapıtını Amerikan yönetimine satmayı becerebilmiş olan Greenough, eğer  gemi tasarımcılarının yolundan gitseydik, binalarımızın hepsinin Parthenon gibi, onun  kadar güzel olacağını ileri sürer.

Doğada düz çizgi yoktur. Dolayısıyla, onu sevenlerin, onu örnek alanların düz yolları  sevmemeleri doğaldır. Ama doğa ile bu tür bir ilişkiyi yoğun bir biçimde kurmamış olanlar  arasında da düz yolu sevmeyenler bulunabilir. Örneğin, Camillo Sitte bu gibilerin en  ünlüleri arasında yer alır. Bu Avusturyalı mimar ve sanat tarihçisi, 1889 yılında  yayımlanan Der Städtebau nach seinen künstlerischen Grundsätzen başlıklı kitabında, Ortaçağ’da görülen eğri-büğrü sokakların ve düzgün bir geometrisi olmayan meydanların  çekiciliğinden sözeder.

Spiro Kostof ise The City Shaped – Urban Patterns and Meanings Through History başlıklı  kitabında, Le Corbusier’nin, henüz Le Corbuier olmadığı delikanlılık yıllarında,  memleketi olan La Chaux-de-Fonds’un eğri sokaklarını, eğimli çatılarını sevdiğini ve bu  öğeleri kullanarak bir yazı yazıp, bir bahçe tasarladığını söyler. Bu durum son derece  ilginçtir, çünküLe Coebusier, Le Corbusier olduktan sonra yazdığı kitaplardan Urbanisme  (Şehircilik)’in birinci bölümünde yolları, eşeklerin yolu ve insanların yolu diye ikiye  ayırır

Birinci grupta eğri-büğrü, ikinci grupta ise düz yollar yer almaktadır. Le Corbusier’ye  göre, “insan düz yürür çünkü bir amacı vardır; nereye gittiğini bilir, bir yere gitmeye  karar vermiştir ve oraya dümdüz gider. Eşek, kocaman taşlardan korunmak, eğimden kaçmak, gölgeyi aramak için  zigzaglar çizer.  Eşek hiçbir şey düşünmez. Eşek bütün kentlerin ve  ne yazık ki Paris’in de yollarını çizmiştir.” Evet, Le Corbusier ateşli bir düz yol  savunucusudur. Ama o, bu yolun ilk yolcusu değildir. Düz yol edebiyatı, gerek mimarlıkta  gerekse şehircilikte önemli bir yer tutan oldukça eski ve zengin bir edebiyattır.

MİMARİ TASARIM DÜŞÜNCESİ

Marsilya’da Michelet Bulvarı üzerinde yer alan ve 1947-1953 yılları arasında, birçok  kişinin engel olmaya çalışmasına karşın inşa edilmiş olan Unité d’Habitation, Le  Corbusier’nin en ünlü yapılarından biridir; Peter Blake’in belirttiği gibi, onun  kentlerle ve konutlarla ilgili ilkelerinin bir tür özetidir. Bu yapıda, Corbu’nün
savunduğu, binanın pilotiler üzerinde kaldırılması, teras çatının çeşitli amaçlarla  kullanılması gibi birtakım ilkelerin uygulandığını görüyoruz.

Ama bu yapıdan burada sözetmemin asıl nedeni, Unité d’Habitation’un 23 değişik konut  tipine ve 340 daireye sahip olması, içinde sokakların, alışveriş merkezlerinin,  okulların, çocuklar için mekanların bulunması; kısaca bir site, küçük bir kent olarak  planlanması, bütün bunların kökeninde 1772-1837 yılları arasında yaşamış olan Charles  Fourier’nin Falanster’inin bulunmasıdır. Bu ilişki o kadar sıkı bir ilişkidir ki  Fourier’in Falanster’inde de, Le Corbusier’nin Unité d’Habitation’unda da aynı sayıda  insan, 1.600 kişi yaşamaktadır.

Le Corbusier’nin önemsediği mimari ilkelerden biri de teras çatılarla ilgilidir. Ona  göre, “çatılar yıldızlarla flört etmekten” başka bir işe yaramamaktadır.. Doğrusu,  oraların kullanılması, kafelerin, restoranların, eğlence mekanlarının oralarda yer  almasıdır. Ünlü mimarın bu fikri de özgün değildir; bir ilk değildir. Gerçekten de,
İngiliz doktor Benjamin Ward Richardson da 1876 yılında, yani Le Corbusier’nin dünyaya  gelmesinden 11 yıl önce yayımladığı Hygeia adlı ütopyada, dört katı geçmeyen evlerin  terasları, çiçek yetiştirilen bahçeler olarak kullanılmaktadır.

Birkaç yıl daha geriye gittiğimizde ise Hector Héreau ile karşılaşırız. Keskin bir  öngörüye sahip olan, ancak çeşitli nedenlerden dolayı toplumda hak ettiği yere bir türlü  gelemeyen bu yetenekli mimar, 1868’de, yani Le Corbusier’nin doğumundan 19 yıl önce, 67  yaşındayken yayımladığı bir broşürde, teras çatıların bahçe olarak kullanılmasından  sözetmiştir.

Bir Mimarlığa Doğru’da evin bir makine olduğunu söyleyen Le Corbusier aynı kitabın bir  başka yerinde de bir evin, bir sarayın, “tümüyle canlı varlıklara benzeyen organizmalar”  olduklarını ileri sürer. Ünlü mimarın bir başka kitabının, Urbanisme’in son birkaç  sayfası çok şaşırtıcıdır; çünkü o sayfalar, insanın iç organlarını gösteren resimlerle  doludur. Bunlar Le Corcusier’in, aslında cansız varlıklar olan binalar ve kentler ile  canlı organizmalar ve insan bedeni arasındaki bir ilişkiyi gündeme getirdiğini  göstermektedir.

Herhangi bir şeyin, bu arada bir fikrin, bir kavramın hiç yoktan var olabilmesi belki  büsbütün olanaksız değildir, ama çok zordur. Kültürel gelişim de böyle bir süreç izler.  Geleceğin kökeninde geçmişin bulunması çok olağandır. Bu, Le Corbusier’nin mimari  söylemi, geleceğe dönük olarak oluşturduğu mimari kültür, mimari kuramlar ve uygulamalar  sözkonusu olduğunda da geçerlidir.

Peter Blake’nin dediği gibi, o “inanılmaz derecede güçlü bir sanatçı, büyük tutkuları  olan bir savaşçı, söylemi çok çarpıcı olan bir bildirgecidir. “Daha önce gündeme  getirilmiş olan kavramları alır, onları akılcı, modern ve güzel bir biçime sokar.”  Doğduğu kasabanın, La Chaux-de-Fonds’un insanları saatçilikle geçinir, milimetrik  ayrıntılarla uğraşırlar. Oysa Corbusier için ayrıntılardan çok, bütün önemlidir.

Koskocaman bir uluslararası kongrenin, CIAM’ın sonuç bildirisini tek başına kaleme almaya kalkışacak kadar cesaretlidir, kendine o kadar güvenmektedir. Ortaya koyduğu ilkeler açık seçiktir, kesindir. Michel Ragon’un ironik bir biçimde belirttiği gibi, Le Corbusier’ye göre, onun koyduğu ilkelere uymayanlar “budaladır”.

Walter Gropius, Frank Lloyd Wright, Mies van der Rohe ile birlikte Modernizm’in en ünlü,  en önemli, en önde gelen temsilcilerinden biri olan; ayrıca kendini çağının sesi, çağının  sözcüsü ve Peter Collins’in deyimiyle, “insanların gereksinmelerini en iyi kavrayan bir  ‘süper-entelektüel’ olarak gören” Le Corbusier’nin söyleminin bütünü, yani o çok zengin  Le Corbusier “külliyatı” elbette ki onun damgasını taşır, onun dehasını yansıtır.

Le Corbusier’nin, başkalarının çaktığı kıvılcımları, damlattığı damlaları,  eşsiz retorik  becerisini kullanarak,  yanan bir ateşe, delice akan bir ırmağa dönüştürdüğünü  tasarımlarında görmek mümkün…

 

MOBİLYALARINDA GEOMETRİK FORMU ESAS ALMIŞTIR.
ZAMAN İÇERİSİNDE KÖŞELİ HATLARDAN DAHA YUMUŞAK GEÇİŞLERE YÖNELMİŞTİR.
MOBİLYALARINDA ÇELİK STRÜKTÜR VE DERİ KULLANMIŞTIR.
KÜÇÜK DETAYLARDAN ÇOK FORMA ÖNEM VERMİŞTİR.
TASARIMI BİR BÜTÜN OLARAK ESAS ALMIŞ VE FARKI VURGULAMAYA ÖZEN GÖSTERMİŞTİR.

  

  

  

  

Müəllif:

Graphic Designer

Bir cavab yazın

Sistemə daxil olmaq üçün məlumatlarınızı daxil edin və ya ikonlardan birinə tıklayın:

WordPress.com Loqosu

WordPress.com hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Twitter rəsmi

Twitter hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Facebook fotosu

Facebook hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Google+ foto

Google+ hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

%s qoşulma