Posted in Dizayn Tarixi

Dadaizmin Gelişmesi


Savaşın bitmesinden sonra 1918′de Dada hareketi Almanya’ya sıçradı ve burada aşırı sağın yükselen militer ve milliyetçi politikalarına bir çeşit karşı duruş halini aldı. Tutumlarıyla kamuoyunu sarsmak, şaşırtmak ve onu uyuşukluğundan çekip çıkarmak isteyen dadaistler, bunun için yerleşik dil ve estetik kurallarına başkaldırdılar. Sözcüklerin sözlük anlamını bile yadsıdılar.
Dadacılık, ABD’de Alfred Stieglitz ve Walter Arensbergs gibi iki zengin sanatseverin çabalarıyla gelişmiştir. Stieglitz’in New York kentindeki “291” adlı sanat galerisi ve Arensbergs’in stüdyosu hareketin merkezi haline geldi. ABD’de Zürich’teki hareketten bağımsız olarak çıkan etkinliklere Man Ray, Morton Schamberg ve Francis Picabia gibi sanatçılar da katıldı. The Blind Man, Rongwrong ve New York Dada gibi yayınları ve yapıtları aracılığıyla dönemin geçerli olan estetik kurallarını yıkmaya çalıştılar. New York, Zürich ve Paris kentlerindeki dadaist grupların arasındaki bağlantıyı ABD ve Avrupa arasında gidip gelen Picabia sağlamıştı. Picabia’nın çıkardığı 291 adlı dadacı dergi, 1917-1924 arasında Barselona, New York, Zürich ve Paris’te yayımlandı.
Zürich grubunu kurucularından olan Hülsenbeck’in 1917’de Berlin’e taşıdığı dadacılık, orada daha siyasal bir kişilik kazandı. Hülsenbeck’in yanı sıra Raoul Housmann, hannach Höch, george Grosz, Johannes Baader, Otto Schmalhausen, Wieland Herzfelde ve kardeşi Helmut Herzfelde gibi Alman sanatçılar da harekete katıldılar.
Bu sanatçıların kullandığı başlıca anlatım yöntemlerinden biri, yapıştırılmış fotoğraf parçaları ile basılmış mesajlardan oluşturulan fotomontajdı.

Berlin’de yayımlanan Club Dada’nın kapağı, 1918

Bu tekniğin en etkili örneklerini, “Kaiser Adolph” gibi Nazi karşıtı son dönem çalışmalarıyla John Heartfield(gerşek adıyla Helmut Herzfelde) verdi. New York ve Zürich’teki gruplar gibi, Berlin’deki sanatçılar da halka açık toplantılar düzenlediler ve yaptıkları tuhaflıklarla izleyicileri şaşkına çevirip sinirlendirdiler. Bunların yanı sıra, Club Dada, Der Dada, Dada-Almanach ve Jedermann sein eigner Fussball gibi yayınlar hazırladılar. İlk Uluslarası Dada Fuarı, Haziran 1920’de Berlin’de açıldı.
Dadaist etkinlikler, Almanya’nın diğer kentlerine de kısa zamanda yayıldı. 1919 ve 1920’de Köln’deki hareketin önde gelen temsilcileri Marx Ernst ve Johannes Baargeld’di. Hannover’daysa Kurt Schwitters dadacılığı yürütüyordu. Kendi kolajlarında, diğer dadacıların aksine ve dadacıların karşı-sanat anlayışında görülmeyen incelikli ve estetik bir etki elde etti.
Dadaizm, Paris’te Tristan Tzara’nın önderliğinde ağırlıklı olarak edebiyat alanında gelişti. Çıkardıkları çok sayıda broşür ve dergi içinde en önemlisi Litterature’dü.

Müəllif:

Graphic Designer

Bir cavab yazın

Sistemə daxil olmaq üçün məlumatlarınızı daxil edin və ya ikonlardan birinə tıklayın:

WordPress.com Loqosu

WordPress.com hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Twitter rəsmi

Twitter hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Facebook fotosu

Facebook hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Google+ foto

Google+ hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

%s qoşulma